Ský á augasteini

Ský á augasteini

Ský á augasteini (drer) getur komið fyrir á öllum aldri en algengi þess eykst mikið með hækkandi aldri. Eina meðferðarúrræðið er að fjarlægja augasteininn og setja gerviaugastein í staðinn. 

Orsakir þess að fólk fær ský á augastein eru ekki að fullu þekktar. Talið er að aldurstengdar breytingar ásamt áhrif útfjólublárra geisla sólarinnar séu helsti orsakavaldurinn. Sykursýki, barksterar, reykingar og högg á augað eru einnig þekkt að því að valda skýi á augasteinum.

Einkenni

Eitt eða fleira af eftirfarandi geta m.a. verið einkenni skýs á augsteini: þokusjón, versnun á nætursjón, glýja (t.d. útdregin ljós), aukin nærsýni (getur átt auðveldara með lestur án gleraugna tímabundið), versnun á Eitt eða fleira af eftirfarandi geta m.a. verið einkenni skýs á augasteini: 

• þokusjón
• versnun á nætursjón
• glýja (t.d. útdregin ljós)
• aukin nærsýni (getur átt auðveldara tímabundið með lestur án gleraugna)
• versnun á lessjón
• tvísýni
• minnkað litaskyn (daufari litir) 

Ofantalin einkenni geta einnig verið vegna annarra augnsjúkdóma og því eiga þeir sem hafa þessi einkenni að leita til augnlæknis.

Val á gerviaugasteinum

Helstu tegundir gerviaugasteina eru:

Einfókus gerviaugasteinar eru eins og nafnið gefur til kynna aðeins með einn fókus. Yfirleitt stillt á fjarsjón. Viðkomandi þarf yfirleitt lesgleraugu eftir aðgerðina.

Einfókus plús gerviaugasteinar gefa góða fjarsjón og gefa væga dýpt í sjónina, þ.e. þokkalega millifjarlægð. Viðkomandi er minna háður gleraugum heldur en með einfókus gerviaugasteinum, t.d. við tölvu og e.t.v. síminn.

EDOF (extended depth of focus) gerviaugasteinar gefa góða fjarsjón og millisjón auk þess að gefa þokkalega nærsjón. Tölvan, síminn og líklega lestur.

Fjölfókus gerviaugasteinar varpa tveimur eða fleiri myndum á augnbotninn. Gefa góða lessjón og millisjón en aðeins síðri fjarsjón.

Auk þessa er hægt að leiðrétta sjónskekkju með gerviaugasteinum.

Með gerviaugasteinum er þannig hægt að leiðrétta fjarsýni, nærsýni, sjónskekkju og aldursfjarsýni allt eftir því hvaða tegund er valin.

Skiptisjón (monovision) Þá er sjónin gerð mismunandi milli auganna. Annað augað er þá stillt á fjarsjón (venjulega ríkjandi augað) en hitt augað er gert aðeins nærsýnt. Þetta er gert til þess að auka lestrargetuna eftir aðgerð.

Meðferð

Meðferðin við skýi á augasteini er fólgin í aðgerð þar sem augasteinninn er fjarlægður og gerviaugasteinn settur í staðinn. Ef ský á augasteini veldur versnun á sjóninni, sérstaklega ef þau hamla daglegu lífi, er rétt að íhuga skurðaðgerð. 

Aðgerðin er gerð í dropadeyfingu og tekur venjulega stuttan tíma. Allt aðgerðarferlið tekur þó lengri tíma. 

Aðgerðin er gerð með smásjá með sterku ljósi. Gerðir eru lítlir skurðir á jaðar hornhimnunnar. Síðan er gefið lyf sem víkkar sjáaldrið og deyfir augað betur. Augasteinninn er síðan brotinn niður með hljóðbylgjum og fjarlægður úr auganu. Gerviaugasteinninn er settur inn í augað og komið fyrir á sama stað og upprunalegi augasteinn var á. Festingarnar í auganu sem héldu „gamla“ augasteininum á sínum stað er þannig notaðar til að halda þeim nýja á réttum stað. Í lok aðgerðarinnar er gefið sýklalyf inn í augað.

Helstu fylgikvillar 

Litlar líkur eru á að fá fylgikvilla í augasteinsaðgerð en aðgerðin er engu að síður ekki án áhættu.

Meðal þekktra fylgikvilla eru sýking, blæðing, bjúgur í hornhimnu og augnbotni. Stundum getur verið erfiðleikum háð að fjarlægja augasteininn og getur þá komið rof í svokallað afturhýði. Einnig getur verið að ekki sé hægt að setja gerviaugastein í augað. Þetta er þó sjaldgæft.

Hafa ber í huga að ekki fá allir betri sjón eftir augasteinsaðgerð. Yfirleitt er þá öðrum sjúkdómi í auganu um að kenna. Einstaka sinnum greinist þessi sjúkdómur ekki fyrr en eftir aðgerðina.

Mögulegir fylgikvillar

Algengir (≥1/100)

• Hreyfanlegar flygsur eða þræðir í sjónsviðinu sem sjást best þegar horft er á ljósan bakgrunn. Þetta er vegna þéttinga í glerhlaupi augans og er eðlilegt fyrirbæri sem verður meira áberandi eftir augasteinsaðgerð.
• Bjúgur í hornhimnu. Gengur yfirleitt yfir með/eða án meðferðar.
• Hækkaður augnþrýstingur. Gengur yfirleitt yfir með/eða án meðferðar.
• Eftirský. Hýðið bak við gerviaugasteininn getur orðið ógagnsætt sem veldur því að sjónin versnar. Þetta getur gerst fljótlega eftir aðgerð eða mörgum árum síðar. Ástandið er hægt að meðhöndla með lítilli lasermeðferð.
• Sumir geta fundið fyrir óþægindum af mismunandi tegundum af lýsingu, t.d. flúorljósi, fyrst eftir augasteinaskipti. Þetta er eitthvað sem venst og gengur yfir.
• Væg óþægindi og pirringur í augum ásamt óskýrri sjón er algengt í nokkrar vikur eftir aðgerðina. Er þá mælt með gervitárum ásamt annarri meðhöndlun.

Sjaldgæfir (<1/100)

• Minnkuð sjónskerpa, þ.e. að sjónskerpan með eða án gleraugna verður ekki eins góð og með gleraugum fyrir aðgerð.
• Bjúgur í augnbotni (þeim hluta sjónhimnunnar þar sem skarpa sjónin er). Getur leitt til verri sjónar. Í flestum tilfellum er þetta ástand meðhöndlanlegt.
• Rof í svokallað afturhýði. Þetta ástand getur kallað á aðra aðgerð síðar.
• Ekki hægt að setja gerviaugastein í augað. Þá getur þurft aðra aðgerð til setja gerviaugastein í augað.

Mjög sjaldgæfir (<1/1000)

• Sjónhimnulos. Um það bil 1 af hverjum 10.000 fá sjónhimnulos á ári hverju. Þeir sem gengist hafa undir augasteinsaðgerð eru í aukinni áhættu.
• Bakteríusýking. Krefst skjótrar meðferðar með sýklalyfjum en sjóninni getur verið ógnað. Til að minnka áhættuna á alvarlegri sýkingu eru ávallt gefin sýklalyf í lok aðgerðar. 

Hér að ofan er að finna helstu fylgikvilla sem upp geta komið við augasteinsaðgerð. Eins og með allar aðgerðir geta komið upp önnur og sjaldgæfari vandamál. Flest eru þau meðhöndlanleg.